مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری پژوهش انحرافات و مسائل اجتماعی 3060-821X 5 17 2026 1 18 Gentrification as a Tool of Urban Intervention: Representations of space in Urban Policies (A Case Study of Brick Kilns in Tehran Municipality District 19) اعیانی‌سازی به مثابه ابزار مداخله شهری: بازنمایی فضا در سیاست‌های شهری (مطالعه موردی کوره‌های آجرپزی منطقه ۱۹ شهرداری تهران) fa هادی برغمدی دانشگاه علوم و تحقیقات مریم ایثاری دانشگاه تربیت مدرس 2025 12 16 This article examines the discourse of gentrification in Zone 3 of Tehran’s District 19, focusing on brick kilns and surrounding informal settlements. The central argument of the study is that urban intervention policies in this area are framed not in terms of improving quality of life or responding to social needs, but within the dominant discourse of “regulation,” “rehabilitation,” “renewal,” and “clearance.” By representing space as a site of “social harm,” “threat,” and “defenseless space,” and by disregarding structural causes of poverty, this discourse creates conditions for interventions that lead to gentrification, rising land values and displacement of marginalized populations The study employs a mixed-methods approach, including a census of kiln residents (survey), semi-structured interviews with key informants, and review of urban documents. The findings reveal a significant gap between official narratives regarding the kilns and residents’ lived experiences. While municipal authorities depict kiln residents as a social problem and as “undeserving poor,” data show that living in this area results from chronic poverty, limited access to formal housing, and lack of institutional support. The findings indicate that regulation and urban regeneration projects in Zone 3 are primarily designed to free up land, accommodate new populations, and increase land values, with consequences including forced displacement and residential instability. Accordingly, the core issue lies in the construction of damage-centered space in official discourse—a discourse that reduces problem-solving to spatial cleansing and commodification, disregarding mechanisms that produce marginalization, and resorts to cleansing the surface of the problem این مقاله به واکاوی گفتمان اعیانی&zwnj;سازی در ناحیه ۳ منطقه ۱۹ شهر تهران با تمرکز بر کوره&zwnj;های آجرپزی و سکونتگاه&zwnj;های غیررسمی پیرامون آن می&zwnj;پردازد. استدلال اصلی پژوهش حاضر آن است که سیاست&zwnj;های مداخله شهری در این محدوده نه از منظر ارتقای کیفیت زندگی یا پاسخ به نیازهای اجتماعی، بلکه در چهارچوب گفتمان مسلط «ساماندهی»، «بهسازی»، «نوسازی» و «پاکسازی» است. این گفتمان با بازنمایی فضا به مثابه «آسیب»، «تهدید» و «فضای بی&zwnj;دفاع»، و با نادیده انگاری دلایل ساختاری فق، زمینه را برای مداخلاتی فراهم می&zwnj;کند که به اعیانی&zwnj;سازی، افزایش ارزش زمین، جابه&zwnj;جایی جمعیت&zwnj;های فرودست و حذف سکونتگاه&zwnj;های غیررسمی منجر می&zwnj;شود. مطالعه حاضر با بهره&zwnj;گیری از روش ترکیبی شامل تمام&zwnj;شماری کوره&zwnj;نشینان (پیمایش)، مصاحبه&zwnj;های نیمه&zwnj;ساختار&zwnj;یافته با مطلعان کلیدی، و بررسی اسناد شهری نشان می&zwnj;دهد که میان روایت رسمی از کوره&zwnj;ها و تجربه زیسته ساکنان، شکافی عمیق وجود دارد. در حالی که مدیریت شهری ساکنان کوره&zwnj;ها را به&zwnj;عنوان آسیب اجتماعی و به مثابه «فقرای غیرمستحق» بازنمایی می&zwnj;کند، داده&zwnj;های میدانی نشان می&zwnj;دهد سکونت در این محدوده ناشی از فقر مزمن، محدودیت دسترسی به مسکن رسمی و نبود حمایت&zwnj;های نهادی است. یافته&zwnj;ها نشان می&zwnj;دهد پروژه&zwnj;های ساماندهی و بازآفرینی در ناحیه ۳ بیشتر در جهت آزادسازی اراضی، بارگذاری جمعیت جدید و ارتقای ارزش زمین طراحی شده&zwnj;اند و پیامد آن میتواند جابه&zwnj;جایی اجباری ساکنان و بی&zwnj;ثباتی سکونتی باشد. براین اساس، مساله اصلی برساخت آسیب&zwnj;محور فضا در گفتمان رسمی است؛ گفتمانی که حل مسأله را به پاکسازی فضا و کالایی&zwnj;شدن آن تقلیل داده و بدون توجه به مکانیزمهای فرودستساز، به پاکسازی صورت مساله میپردازد.

http://risi.ihss.ac.ir/en/Article/Download/52494